Staðfangaskrá

Tilgangur og markhópur

Staðfangaskrá er miðlæg, opinber skrá yfir öll staðföng á Íslandi. Hún þjónar stjórnvöldum, sveitarfélögum, fyrirtækjum og almenningi sem þarfnast áreiðanlegra og staðlaðra staðsetningarupplýsinga. Helstu notendur eru:

  • Neyðarþjónusta (112) — nákvæm staðsetning lífsbjargarmála

  • Póstþjónusta — dreifing sends og pakka

  • Fasteignaskrá og Þjóðskrá — tengsl við fasteignir og lögheimili

  • Sveitarfélög — skipulag, mannvirki og þjónustusvæði

  • Einkafyrirtæki — sendingarþjónusta, kortakerfi, GIS-greiningar

Staðfangaskrá tengir saman fasteignir, lögheimili, neyðarþjónustu, póstdreifingu, lögaðila og veitur og fjarskipti

Staðfangaskrá þjónar fasteignaskráningu, lögheimilisskráningu, neyðarþjónustu, póstdreifingu, lögaðilum og veitum og fjarskiptum.

Bakgrunnur og lagagrundvöllur

Staðfangaskrá var upphaflega haldin af Þjóðskrá Íslands. Með lögum nr. 22/2015 um örnefni og reglugerð nr. 577/2017 um skráningu staðfanga var umsjón hennar flutt til Húsnæðis- og mannvirkjastofnunar (HMS). Sveitarfélög bera lagalega ábyrgð á skráningu og uppfærslu staðfanga innan sinna marka; HMS sér um samræmingu, gæðaeftirlit og dreifingu gagnanna á landsvísu.

Staðfang er skilgreint sem undirflokkur örnefna — staðbundinna nafna á landfræðilegum fyrirbærum. Örnefnagrunnur Landmælinga Íslands og leiðbeiningar Stofnunar Árna Magnússonar í íslenskum fræðum gilda um nafngiftir.

Uppbygging og helstu hugtök

Staðfang samanstendur af þremur meginþáttum:

  • Staðvísir (STV) — nafnberi staðfangs; gata, vegur, torg eða svæði sem gefur staðfangi nafn. Getur ekki náð yfir sveitarfélagsmörk.

  • Staðgreinir (STG) — húsnúmer, bókstafur og viðskeyti sem tryggir einkvæmni staðfangs innan staðvísis. Ójafnar tölur eru til vinstri megin á götu, jafnar til hægri (reglugerð 577/2017, gr. 15).

  • Staðfangahnit (STH) — landfræðileg staðsetning (XY eða XYZ) í skilgreindu hnitakerfi. Hnit skulu vera við inngang eða aðkomupunkt og falla innan fasteignarmarka (reglugerð 577/2017, gr. 16).

Til viðbótar við þessa þætti getur staðfang haft sérstakt húsheiti í öllum fjórum föllum íslenskunnar (nefnifall, þolfall, þágufall, eignarfall).

Sveitarfélag, hverfi eða póstnúmer, staðvísir og staðfang sem hreiðruð lög

Staðfang er innan staðvísis, staðvísir innan hverfis eða póstnúmers og hverfi innan sveitarfélags.

Tengsl við aðrar skrár

  • Fasteignaskrá — hvert staðfang tengist fasteigninni (landeign) sem það tilheyrir

  • Sveitarfélagaskrá — staðvísir tilheyrir nákvæmlega einu sveitarfélagi

  • Þjóðskrá — lögheimili einstaklinga eru tengd staðföngum

  • Póstnúmeraskrá — póstnúmer er leitt af landfræðilegri þekju, ekki geymt beint á staðfangi

Heimildir og skjöl

Hugtök